3 پست با برچسب "تغییرپذیری"

فرض کنید خانه‌ای قدیمی داریم. مبلمانش را عوض می‌کنیم، پرده‌های تازه می‌خریم و دیوارها را رنگ می‌زنیم. چند روز اول همه‌چیز نو و دل‌نشین به نظر می‌رسد؛ اما هنوز نقشه‌ی خانه بد است، لوله‌کشی فرسوده است و اتاق‌ها آن‌طور که باید به کار نمی‌آیند.

آیا می‌توانیم بگوییم خانه را نوسازی کرده‌ایم؟

خیلی از تیم‌ها با نرم‌افزارشان همین کار را می‌کنند. فناوری تازه می‌آورند، سامانه را به ریزخدمت‌ها تقسیم می‌کنند یا زیرساخت را به فضای ابری می‌برند؛ اما مرزهای بد، فرایندهای پیچیده و وابستگی میان تیم‌ها را دست‌نخورده باقی می‌گذارند. ظاهر معماری عوض می‌شود، ولی دردهای قدیمی سر جایشان می‌مانند.

فرض کنید در یک سامانه‌ی مالی، چند نوع تراکنش داریم: واریز، برداشت و انتقال. کد هم مدت‌هاست کار می‌کند. گزارش‌ها درست‌اند، آزمون‌ها سبزند، و کسی دوست ندارد بی‌دلیل به مسیرهای قدیمی دست بزند.

حالا یک نوع تراکنش تازه اضافه می‌شود: «برگشت وجه». در ظاهر، تغییر کوچکی است. اما وقتی سراغ پیاده‌سازی می‌رویم، می‌بینیم باید چند فایل قدیمی را باز کنیم: محاسبه‌ی کارمزد، ساخت گزارش، نمایش وضعیت، اعتبارسنجی، و شاید حتی منطق تسویه.

function calculateFee(transaction: Transaction) {
  if (transaction.type === 'deposit') {
    return 0
  }

  if (transaction.type === 'withdraw') {
    return transaction.amount * 0.01
  }

  if (transaction.type === 'transfer') {
    return 500
  }

  if (transaction.type === 'refund') {
    return 0
  }
}

در یک فایل دیگر هم همین الگو تکرار شده است:

function buildReportRow(transaction: Transaction) {
  if (transaction.type === 'deposit') {
    return {title: 'واریز', sign: '+'}
  }

  if (transaction.type === 'withdraw') {
    return {title: 'برداشت', sign: '-'}
  }

  if (transaction.type === 'transfer') {
    return {title: 'انتقال', sign: '-'}
  }

  if (transaction.type === 'refund') {
    return {title: 'برگشت وجه', sign: '+'}
  }
}

کم‌کم معلوم می‌شود افزودن یک رفتار تازه، فقط افزودن کد تازه نیست؛ بازکردن چند نقطه‌ی قدیمی است. این همان جایی است که اصل باز و بسته خودش را نشان می‌دهد.

تیم با سرعت خوبی پیش می‌رفت. هر هفته چند قابلیت تازه به محصول اضافه می‌شد، مدیر محصول از روند تحویل راضی بود، مشتری‌ها تغییرها را می‌دیدند، و از بیرون همه‌چیز نشانه‌ی یک نرم‌افزار موفق را داشت. نخستین نسخه‌ی پرداخت، گزارش‌های مدیریتی، اعلان‌ها و چند قانون تخفیف، یکی پس از دیگری آماده شده بودند. هر بار هم که کسی می‌پرسید «وضعیت فنی چطور است؟»، پاسخ کوتاه و مطمئن بود: «کار می‌کند.»

اما چند ماه بعد، همین جمله دیگر آرامش‌بخش نبود. یک تغییر کوچک در قانون تخفیف، چند بخش نامرتبط را درگیر می‌کرد. افزودن یک نوع تازه از اعلان، نیازمند تغییر در چند فایل و چند مسیر اجرایی بود. آزمون‌ها یا بیش از حد می‌شکستند، یا چیزی را که باید، نمی‌سنجیدند. نرم‌افزار از بیرون روشن بود، اما درون آن چرخ‌دنده‌هایی فشرده و سخت‌دسترس قرار داشت.